O konsekwencjach upadłości dla majątku wspólnego małżonków

Zasadą jest, że małżonkowie w trakcie trwania małżeństwa za zaciągnięte zobowiązania odpowiadają solidarnie, tzn. każdy z małżonków odpowiada za cały dług. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy małżonkowie decydują się na wprowadzenie rozdzielności majątkowej (tzw. intercyza). Zasada solidarnej odpowiedzialności małżonków nie ma jednak zastosowania w postępowaniu o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Mimo że w wielu przypadkach zobowiązania zaciągane są przez małżonków wspólnie, nie rzadko w związku z prowadzoną przez jednego z nich działalnością gospodarczą, przepisy nie dopuszczają możliwości złożenia wspólnego wniosku o ogłoszenie upadłości.

                 Brak takiego rozwiązania stanowi w mojej ocenie poważny mankament i niedogodność dla małżonków, którzy noszą się z zamiarem ogłoszenia upadłości. Stan niewypłacalności dotyka bowiem oboje małżonków, którzy zobowiązania zaspokajają ze wspólnych środków, chociażby przyczyna niewypłacalności leżała po stronie jednego z małżonków. Dla uwolnienia się od zaciągniętych długów nie wystarczy złożenie wniosku przez małżonka, który de facto zobowiązanie zaciągnął, albowiem umorzenie zobowiązań wobec jednego, nie wpływa na zakres odpowiedzialność drugiego małżonka. Mimo braku możliwości złożenia wspólnego wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej przez małżonków, postępowanie w przedmiocie rozpoznania wniosków może zostać połączone. Po ogłoszeniu upadłości postępowania z udziałem syndyka toczyć się jednak będą odrębnie w stosunku do każdego z nich.

                   Mimo że w momencie ogłoszenia upadłości któregokolwiek z małżonków z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa, sytuacja majątkowa upadłych małżonków często komplikuje się. Szczególnie w sytuacji, gdy tylko w stosunku do jednego małżonka zostanie ogłoszona upadłość. Majątek wspólny wchodzi w całości w skład masy upadłościowej a jego podział jest niedopuszczalny. Wyjątkiem pozostają przedmioty, które służą wyłącznie małżonkowi upadłego do prowadzenia gospodarczej lub zawodowej.

               Majątek małżonka, w stosunku do którego upadłość konsumencka zostanie ogłoszona później, który wchodzi w skład masy upadłości pierwszego małżonka stanowi w rezultacie jedynie wierzytelność z tytułu udziału w majątku wspólnym, wchodzi w skład odrębnej masy upadłości.